ตลาดอาชีพ: ปลากัดอัตลักษณ์ไทย

ผศ.ดร. ชัยรัตน์ บูรณะ - มีนาคม 17, 2020
ช่าง, ตลาด ซื้อ-ขาย, ผู้ให้บริการเกษตร, เกษตรกร

ปลากัดเป็นสัตว์คู่บ้านคู่เมืองของประเทศไทยตั้งแต่สมัยโบราณ นิยมนำมากัดเป็นเกมส์กีฬายามว่างจากการทำไร่ ทำนา ปัจจุบันได้ถูกพัฒนาให้มีสีสันสวยงามเป็นที่ต้องการของตลาดต่างประเทศ ปลากัดจึงเปรียบเหมือนทูตวัฒนธรรม ที่ส่งไปขายทั่วทุกมุมโลก ทำให้คนต่างชาติได้รู้จักประเทศไทยมากยิ่งขึ้น

คุณสิรินุช เจ้าของ ฟาร์มปลากัด “สิรินุช เบตต้าฟาร์ม” ผู้มีอาชีพเลี้ยงปลากัด เป็นคนจังหวัดนครปฐม เกิดในครอบครัวเกษตรกร พ่อแม่มีอาชีพทำไร่พริก ไร่อ้อยมีฐานะยากจน บอกเล่าเรื่องราวว่า ตอนเด็กๆฉันเคยถามพ่อกับแม่ว่าทำไมเราไม่ทำอาชีพอื่นมาทำเกษตรทำไมเพราะมันเหนื่อยรายได้ก็น้อยแถมบางปีฝนแล้งขาดทุน พ่อตอบฉันกลับมาว่าที่เราทำอาชีพเกษตรเพราะไม่มีความรู้ ที่ทำกันอยู่ก็ทำตามๆกันมาตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายาย พ่อแม่จึงพยายามส่งเสียให้ฉันเรียนหนังสือสูงๆเพื่อไม่ให้ลำบากเหมือนกับท่าน แต่ฉันดันเรียนจบ ปริญญาตรีปี 2542 ซึ่งได้รับผลกระทบจากยุคฟองสบู่แตกปลายปี 2540 เศรษฐกิจของประทศไทยตกต่ำ บริษัทปิดกิจการ โรงงานเจ๊ง ผู้คนตกงาน ถ้าพูดถึงแล้วไม่ต่างกับปี 2563 ในปัจจุบัน ฉันเองเป็นบัณฑิตตกงาน หางานทำไม่ได้ จึงมาตั้งหลักที่บ้านเกิดที่จังหวัดนครปฐม แรกๆ ฉันก็มีความสุขและสนุกกับการอยู่บ้าน เพราะบ้านก็ไม่ต้องเช่า ข้าวก็ไม่ต้องซื้อ ประมาณว่าเกาะพ่อแม่กินไปวันๆ พอหลายเดือนเข้าฉันเริ่มคิด (ประมาณว่าสำนึกได้)  ว่าคนเราต้องมีอาชีพ ต้องมีงานทำ โตแล้วจะให้พ่อแม่ลำบากเลี้ยงเราอีกหรือ ในหัวฉันเริ่มมีคำถามกับตัวเอง แล้วเราจะทำอาชีพอะไรดี มันเป็นอะไรที่ยากมากๆสำหรับฉันในตอนนั้น เพราะฉันไม่มีเงินทุนอะไรเลย  

สิ่งแรกที่คิดได้เราต้องหาสิ่งใกล้ตัวทำ จะทำไร่เหมือนพ่อกับแม่ก็ไม่ตอบโจทย์เพราะฉันเห็นพ่อแม่ทำมาทั้งชีวิตก็ไม่ดีขึ้นแถมยังต้องไปกู้ยืมเงินจากธนาคาร ธกส.เป็นหนี้  พอดีฉันเห็นเพื่อนบ้านเลี้ยงปลากัดจีน(Veil Tail:VT)กับปลากัดหม้อ(Plakad:PK) และก็มีพ่อค้าคนกลางมารับซื้อถึงบ้าน ฉันคิดในใจว่าดีจังเลยไม่ต้องไปเร่ขายก็มีคนมารับซื้อถึงบ้าน ฉันจึงเริ่มค้นหาข้อมูลในอินเตอร์เน็ตก็พบว่าด้วยคุณสมบัติของปลากัดมีสีสันสวยงาม เลี้ยงง่าย ตายยาก ทนทุกสภาพอากาศ ไม่ว่าจะเป็นอากาศร้อนอย่างประเทศในตะวันออกกลาง หรืออากาศหนาวในทวีปยุโรปก็สามารถเลี้ยงได้ ปลากัดจึงเป็นที่ต้องการของตลาดต่างประเทศ และปลากัดยังเป็นสัตว์เศรษฐกิจส่งอออกเป็นอันดับต้นๆของประเทศไทย  มียอดส่งออกหลายร้อยล้านบาทต่อปี  ทำให้ฉันสนใจการเพาะเลี้ยงปลากัดมากยิ่งขึ้นและอยากทำเป็นอาชีพ ฉันหัดเพาะปลากัดเริ่มจากปลากัดจีน เพราะหาง่ายมีราคาถูก และวิธีการเพาะปลากัดก็เพาะเหมือนกันทุกสายพันธุ์ ถ้าฉันเริ่มหัดเพาะจากปลากัดฮาฟมูน ฉันไม่มีเงินมากพอ เพราะปลากัดฮาฟมูนปี 2542 – 2543 ราคาตกอยู่ตัวละ 10,000 บาท ถ้าฉันเพาะตายขึ้นมาชีวิตฉันก็คงจะไม่สวยงามแน่ๆ ฉันหัดเพาะพันธุ์จากปลากัดจีน ราคาอยู่ที่ตัวละ 3 บาท มันช่างเหมาะกับคนมีฐานะ (ยากจน) อย่างฉันมากๆ การเพาะปลากัดของฉันในช่วงแรกไม่ประสบความสำเร็จเลย ตายบ้าง เสียบ้าง  หลายคนก็บอกกับฉันว่าเลี้ยงปลากัดไม่ต้องจบปริญญาตรีหรอกแค่ จบ ป.6 ตก ป.4 ก็เลี้ยงได้แถมยังไล่ให้ฉันไปสมัครงานเป็นสาวโรงงานดีกว่า หรือบางคนก็บอกว่าฉันบ้า ฉันทำไม่ได้หรอก ตอนนั้นชีวิตของฉันมันช่างหดหู่  ท้อแท้ เสียใจ ร้องไห้ และมองไม่เห็นอนาคตของตัวเอง ว่าจะไปต่อหรือพอแค่นี้ เมื่อมองไปที่พ่อแม่ที่ยังลำบาก ฉันจึงบอกกับตัวเองว่าฉันต้องทำได้ ฉันเริ่มลุยหัดเพาะเลี้ยงปลากัดใหม่อีกครั้ง ลองผิดลองถูก เลี้ยงในโอ่งแตกเก่าๆที่มีอยู่ โรงเรือนก็ไม่มี อาศัยสุมทุมพุ่มไม้และชายคาบ้านเลี้ยงปลากัด จนชำนาญมากยิ่งขึ้น จึงเลี้ยงขายให้กับพ่อค้าคนกลางที่มารับซื้อถึงบ้าน และไปขายปลาตามงานวัด ตลาดนัดบ้าง  พอเริ่มมีสตางค์ก็เริ่มทำโรงเรือนและหาซื้อพันธุ์ปลากัดใหม่ๆเข้ามาเพาะเลี้ยงในฟาร์ม เริ่มจากปลากัดคราวเทล (Crown Tail : CT)  ปลากัดดับเบิ้ลเทล  (Double Tail:DT)  ปลากัดฮาฟมูน (Half Moon:HM)

เมื่อฉันมีปลากัดหลากหลายสายพันธุ์และจำนวนที่มากขึ้น ฉันวางแผนคิดการใหญ่ อยากไปหาตลาด ออกสู่โลกกว้างจะไม่รอให้ตลาดมาหาแล้วแต่ฉันจะออกไปหาตลาดเอง  ความมั่นใจและพลังเริ่มกลับมาอีกครั้ง ฉันจึงออกเดินสายประกวดปลาให้มีรางวัลเพื่อสร้างชื่อเสียงให้เป็นที่รู้จักหรือที่ฝรั่งเรียกว่าการสร้างแบรนด์นั้นเอง ฉันตระเวนเดินสายประกวดปลาทั้งในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด แต่มันก็ไม่ได้เป็นอย่างที่ฉันหวัง ฉันไม่ได้รับรางวัลเลย ปลากัดของฉันแพ้ทุกงาน ฉันเริ่มท้อใจ ฉันกลับมาหาข้อมูลในอินเตอร์เน็ตเรื่องการส่งปลาประกวด และก็พบว่าการประกวด เขามีมาตรฐานในการประกวดปลากัด ต้องดู หาง ตา หู ตะเกียบ ชายน้ำ กระโดง สี ที่พูดมาทั้งหมดฉันไม่เคยดูเลย มองว่าตัวไหนสวยถูกใจส่งหมด ไม่แปลกเลยที่ฉันจะแพ้  ฉันจึงกลับมาฟอร์มปลากัดเพื่อส่งประกวดปลากัดอีกครั้งในงานประกวดปลากัดที่จังหวัดนครปฐม ผลที่ได้ฉันได้รางวัล Grand  Champion(ที่ 1ของทุกสายพันธุ์ปลากัด)  และอีกสามปีต่อมาฉันได้รางวัล Grand  Champion ที่ประเทศออสเตรเลีย จนทุกวันนี้ฉันมีรางวัลจากการประกวดปลากัดในประเทศและต่างประเทศ 60 รางวัล

เมื่อมีรางวัลการันตรีมากขึ้นฉันจึงทำเว็บไซค์ เพื่อจะออกสู่ตลาดโลกให้ได้ ฉันไปร้านหนังสือเพื่อซื้อหนังสือการทำเว็บไซค์  และลงมือทำตาม แต่พอทำไปแล้วผลไม่เป็นอย่างที่คิด  คนเข้ามาดูเว็บไซค์ของฉันน้อยมากแม้ว่าฉันจะพยายามทำ  SEO  ให้ติดหน้าแรกๆของ Googled ก็ตาม  ฉันจึงคิดวางแผนใหม่เพื่อโปรโมทเว็บไซค์โดยเขียนเรื่องราวการเลี้ยงปลากัดของฉันส่งไปยังหนังสือคู่สร้างคู่สม ฉันไม่รู้ว่าเรื่องที่ฉันส่งไปจะได้ลงหนังสือหรือเปล่าแต่ฉันก็ส่งไปด้วยความหวัง อีกสองเดือนต่อมาเรื่องของฉันได้รับเลือกให้ตีพิมพ์ลงในหนังสือคู่สร้างคู่สม ก็มีรายการทีวี นิตยสาร สารคดี ในประเทศและต่างประเทศ ติดต่อเข้ามาถ่ายทำรายการปลากัดที่ฟาร์มของฉัน ฉันเริ่มมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักและมีลูกค้าต่างชาติติดต่อซื้อปลากัดจากฉัน ถือว่าประสบความสำเร็จมากจากการลงหนังสือแค่เพียงเล่มเดียว  ทุกวันนี้ปลากัดทำให้ฉันมีอาชีพมีเงินเลี้ยงดูตัวเองเลี้ยงดูครอบครัว  และที่ฉันภูมิใจที่สุดคือการทำให้คนทั่วโลกได้รู้จักปลากัดปลาของประเทศไทยในนาม  Siamese  Fighting Fish(นักสู้แห่งแดนสยาม)  ในปีพ.ศ.2558 ฉันได้รับโล่ห์พระราชทานรางวัลเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ สาขาอาชีพเพาะเลี้ยงปลาสวยงามและพรรณไม้น้ำ เป็นรางวัลสูงสุดในอาชีพการเป็นเกษตรกรของฉันถือว่าเป็นมงคลชีวิตหาที่สุดมิได้ 

ถ้ามองย้อนกลับไป ฉันท้อตั้งแต่วันแรกที่ฉันเริ่มหัดเพาะเลี้ยงปลากัดและฟังเสียงคนรอบข้างที่บอกกับฉันว่าฉันทำไม่ได้  ตัวฉันคงไม่มีวันนี้ ขอให้มีความเชื่อและศรัทธาในตัวเองจงอย่าฟังเสียงของคนอื่นแต่จงฟังเสียงหัวใจของตัวเรา ฉันหวังว่าเรื่องราวของฉันจะเป็นกำลังใจให้กับหลายๆคน ยิ่งตอนนี้ประเทศของเราเศรษฐกิจไม่ดี ไม่ต่างกับยุคฟองสบู่แตกเมื่อ20กว่าปีที่แล้ว  ขอจงอย่าท้อแท้ ฉันเชื่อว่าคนไทยเราเก่งไม่แพ้ชาติใดในโลก ฉันขอเป็นกำลังให้ทุกคนผ่านพ้นไปด้วยดี สู้ต่อไปพี่น้องชาวไทย  

ขอได้รับความขอบคุณการอนุเคราะห์เนื้อเรื่องจาก
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. ชัยรัตน์ บูรณะ 
คณะนวัตกรรมการจัดการเกษตร สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์
85/1 หมู่ 2 ถ. แจ้งวัฒนะ ต. บางตลาด อ. ปากเกร็ด จ. นนทบุรี 11120