บำรุงดินจากไม้กระถินเหลือใช้

Talad App - ธันวาคม 9, 2019
เกษตรกร

เนื่องในวันที่ 5 ธันวาคมที่ผ่านมา นอกจากจะเป็นวันคล้ายวันพระราชสมภพ ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ของชาวไทยแล้ว ยังถือเป็น วันดินโลก” (World Soil Day)  จัดตั้งโดยคณะกรรมการสหภาพวิทยาศาสตร์ทางดินนานาชาติ  อันเนื่องมาจากพระอัจฉริยภาพขององค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 ด้านการอนุรักษ์ และพัฒนาทรัพยากรดิน ในวันนี้ตลาดแอป ขอนำวิธีการในการบำรุงดินอย่างเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม จาก สถาบันวิจัยสิ่งแวดล้อมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มานำเสนอครับ

ในการทำการเกษตรนั้น ไม่ว่าจะเป็นการปลูก พืชไร่ เช่น มันสำปะหลัง อ้อย ข้าว หรือพืชผักสวนครัวและผลไม้ต่างๆ  ในช่วงผลผลิตกำลังเจริญเติบโตนั้น สารอาหารที่เคยอุดมสมบูรณ์ในดินจะสูญเสียไปจากการนำไปหล่อเลี้ยงให้พืชนั้นๆเจริญเติบโต ดังนั้นหลังจากทำการเก็บเกี่ยวผลผลิตแล้วจึงควรเติมสารอาหารกลับลงในดินด้วย ซึ่งวิธีหนึ่งที่สามารถทำได้คือ การใช้ถ่านชีวภาพ (Biochar) โดยการทำงานของ ถ่านชีวภาพ ก็คือ ช่วยกักเก็บความชื้นและคาร์บอนในดิน, เปลี่ยนสภาพให้ดินสามารถดูดซับแร่ธาตุและสารอาหารได้ดี, เพิ่มพื้นที่ให้จุลินทรีย์ได้อาศัยอยู่, ช่วยให้พืชมีการเจริญเติบโตดีและให้ผลผลิตมากขึ้น, สามารถลดกาารกระจายตัวของโลหะหนักในดินที่มาจากพื้นที่อุตสาหกรรม ถือเป็นการฟื้นฟูและบำรุงดินที่มีการปนเปื้อนได้

การนำถ่านชีวภาพมาใช้ในการบำรุงดินนั้น ถือเป็นทางเลือกหนึ่งให้กับเกษตรกรได้ลด ค่าใช้จ่ายสำหรับการจัดซื้อปุ๋ยเคมี และช่วยลดปัญหาการทำลายสิ่งแวดล้อมได้อีกด้วย ซึ่งถ่านชีวภาพที่กล่าวถึงนี้สามารถทำได้จากไม้เหลือใช้ใกล้ตัวที่สามารถเจริญเติบโตได้ทั่วไปและในทุกสภาพแวดล้อม อย่างเช่น ต้นกระถินยักษ์

ต้นกระถินนั้นมีต้นกำเนิดมาจากตอนใต้ของประเทศ Mexico เป็นพืชตระกูลถั่ว พบ  3 สายพันธุ์หลักในประเทศไทย ได้แก่  

ก. พันธุ์ฮาวาย เป็นไม้พุ่มเตี้ย สูงไม่เกิน 5 เมตร ออกดอกตั้งแต่ตอนเป็นต้นอ่อน
ข. พันธุ์ซัลวาเดอร์ เป็นไม้ยืนต้นสูงได้ถึง 20 เมตร ออกดอกนานๆ ครั้ง ไม่มีกิ่งก้าน มีใบ ฝักและเมล็ดใหญ่
ค. พันธุ์เปรู เป็นไม้ยืนต้น สูงไม่เกิน 15 เมตร ออกดอกนานๆ ครั้ง แต่มีกิ่งก้านมาก

รูปที่ 1 การจำแนกลักษณะสายพันธุ์ของกระถินยักษ์ (ก) พันธุ์ฮาวาย (ข) พันธุ์ซัลวาเดอร์ และ (ค) พันธุ์เปรู
ที่มา: https://agroforestry.org/free-publications/traditional-tree-profiles

กระถินยักษ์นั้นสามารถใช้ประโยชน์ได้จากทุกส่วน เช่น รากช่วยบำรุงดิน, ผลและใบนำไปใช้เป็นอาหารสำหรับคนและสัตว์, เนื้อไม้สามารถนำไปแปรรูปเป็นของใช้ในบ้านและเยื่อกระดาษและลำต้นสามารถนำไปเผาเพื่อให้พลังงาน แต่ก็ยังมีเศษไม้กระถินที่เหลือ หรือถูกตัดทิ้งโดยเปล่าประโยชน์ ซึ่งไม้เหลือใช้เหล่านี้สามารถนำมาแปรรูปเป็น ถ่านชีวภาพได้

ขั้นตอนการแปรรูปไม้กระถินเป็นถ่านชีวภาพ

รูปที่ 3 แผนผังแสดงขั้นตอนการเผาถ่านชีวภาพ (พินิจภณ ปิตุยะ และคณะ, 2560)

อ่านบทความเต็มได้ที่: http://www.ej.eric.chula.ac.th/content/6132/261